شێخان میدیا
پایزا سالا ٢٠١٧ێ ئێک ژ ئالۆزترین و چارەنڤیسسازترین قۆناغێن دیرۆکا هەڤچەرخا گەلێ کورد بوو ل باشوورێ کوردستانێ. پشتی سێ حەفتیان ژ ئەنجامدانا ڕیفراندۆما سەربەخۆییێ ل ٢٥ی سێپتێمبەرێ—کو تێدا زێدەتر ژ ٩٢.٧% یا دەنگدەران دەنگ ب “بەلێ” بۆ سەربەخۆییێ دا—کوردستان رووبرووی گەمارۆدانەکا بەرفرەها هەرێمی و نێڤدەولەتی بوو. ئەڤ رەوشە ل شەڤا ١٥ لسەر ١٦ی ئۆکتۆبەرا ٢٠١٧ێ گەهشتە بلندترین ئاستێ تەقینێ، دەمێ کو هێرشەکا سەربازی یا بەرفرەھ بۆ سەر کەرکووک و دەڤەرێن کوردستانی یێن دەرڤەی ئیدارەیا هەرێمێ هاتە ئەنجامدان، و رویدانێن پشتی وێ نەخشەیا سیاسی و لەشکەری یا دەڤەرێ هەژاند.
شەڤا ١٦ی ئۆکتۆبەرێ و کەفتنا کەرکووکێ
•ل درەنگیا شەڤا ١٥ لسەر ١٦ی ئۆکتۆبەرێ، هێزێن هەڤپەیمان یێن عێراقێ (لەشکەر، پۆلیسێن فیدرال، دژەتیرۆرا عێراقێ، و فەسیلێن حەشدا شەعبی) ب چەکێ گرانێ ئەمریکی و پالپشتیا دەستەکا خیانەتکاران دناڤ هەرێمێ دا بەر ب سەنگەرێن پێشمەرگەی ل کەرکووکێ و دەوروبەرێن وێ بڕێکەفتن.
د دەمەکێ کێم دا و بێ بەرگریەکا گشتگیر، هێزێن سەر ب ئێکەتی نیشتیمانی کوردستان ڤە ل میحوەرێن باشوور و رۆژئاڤایێ کەرکووکێ (مەکتەب خالید، تەللوەرد، مەریەم بەگ، و دووزخورماتوو) پاشڤە کێشان. ب ڤێ یەکێ باژێرێ کەرکووکێ، بیرێن نەفتێ (بای حەسەن و هاڤانا)، فڕۆکەخانە، کەیوان (K1)، و پاشتر ب نەمانا هەڤسەنگیا هێزێن پێشمەرگە دەڤەرێن شنگال، مەخموور، و خانەقین ژ کۆنترۆلا هەرێمێ دەرکەفتن. ئەڤێ رویدانێ برینەکا دەروونی و نەتەوەیی یا گران دروستکر و بووە ئەگەرا ئاوارەبوونا ب دەهان هزار هاوەلاتیێن کورد بەر ب دهوک و هەولێر و سلێمانیێ ڤە.
ململانێیا ناڤخۆیی؛ رۆلێ ئێکەتیێ و هەلویستێ دەزگەهێن ئەمنی
رێککەفتنا نهێنی: ب دانپێدانا راستەوخو یا باڵەکێ دیارکری د ناڤ ئێکەتی نیشتمانی کوردستان دا تۆمەتبارە ب وێ یەکێ کو رێککەفتنەکا نەهێنی دگەل بەغدا و حەشدا شەعبی ب نێوەندگیریا قاسم سولەیمانی، ئەڤە ژی ب دانپێدانا راستەوخویا سەروکێ ئێکەتیێ کو ب بەلگەڤە و ب ئیمزایا چەندین سەرکردەیێن ئێکەتیێ ئەڤ چەندە بەلاڤکر. ب گۆرەی ڤێ دیدگەهێ، فەرمانا چۆلکرنا سەنگەران ب بڕیارەکا حزبی یا تاکلایەنە هاتبۆ دان، ئەڤێ ژی بەرەیا پێشمەرگەی ژ ناڤدا هەرفاند و ب «خیانەتا ١٦ی ئۆکتۆبەرێ» هاتە ناساندن.
پەیاما دژەتیرۆرا هەرێمێ (CTD): ئەنجوومەنێ ئاسایش و دژەتیرۆرا هەرێمێ ئێکسەر بەیاننامەیەک بەلاڤکر و راگەهاند کو چۆلکرنا سەنگەران پیلانەکا پێشوەختە بوویە بۆ دەستکەفتێن سیاسی یێن کاتی، و ناڤێن چەند فەرماندە و بەرپرسان وەک بکەرێن سەرەکی یێن پاشڤەکێشانێ هاتنە تۆمارکرن
هەلویستێ سەرۆک مەسعود بارزانی
سەرۆک مەسعود بارزانی، کو ل وی دەمی سەرۆکێ هەرێمێ و فەرماندەیێ گشتیێ هێزێن چەکدار بوو، د رەوشەکا سیاسی و لەشکەری یا ئێکجار ئالۆز دا هەلویستەکێ نەچەمیای وەرگرت:
•رەتکرنا تەسلیمبوونێ: بارزانی پاشڤەکێشانا کەرکووکێ ب خیانەتەکا نەتەوەیی بناڤکر، لێ فەرمان دا وان یەکینەیێن پێشمەرگەی یێن مابوون کو ل هێلێن دیارکری بمینن و ب هەمی شیانان بەرگریێ ژ سنوور و خەلکێ هەرێمێ بکەن
•پاراستنا شەرعیەتا ڕیفراندۆمێ: راگەهاند کو ئەنجامێ ڕیفراندۆمێ دەنگێ ئیرادەیا گەلێ کوردستانێ یە و ب فەرزکرنا واقعێ سەربازی ناهێتە ژێبرن یان پووچەلکرن.
داستانێن پردێ و سحێلا؛ گوهۆڕینا هاوسەنگیا هێزێ
پلانێن بەغدا و میلیشیایان ب کۆنترۆلکرنا کەرکووکێ ب داوی نەهاتن؛ ئارمانجا وانا هەلوەشاندنا قەوارەیێ دەستووری یێ هەرێما کوردستانێ بویە، هەر وەسا گرتنا فڕۆکەخانەیێن هەولێر و سلێمانیێ، و کۆنترۆلکرنا دەرگەهێن سنووری یێن ئیبراهیم خەلیل و فیشخابوور بوو. ل ڤێرێ پێشمەرگەی نەخشەیێ شەڕی گوهۆڕی:
١. شەڕێ پردێ (٢٠ی ئۆکتۆبەرا ٢٠١٧ێ):
ل پردێ ل سەر رێکا کەرکووک بۆ هەولێرێ، هێزێن عێراقی ب دەبابەیێن ئەبرامز و چەکێ قورس هێرش کرە سەر سەنگەرێن پێشمەرگەی. لێ پێشمەرگەی باڵادەستیا لەشکەری یا هێرشبەران تێکشکاند، و چەندین تانک و زرێپۆش سۆتن، و هێرشا بەر ب هەولێرێ ب ئێکجاری راگرت.
٢. شەڕێ سحێلا و مەحموودیە (٢٦ی ئۆکتۆبەرا ٢٠١٧ێ):
ل سنورێ پارێزگەها دهۆکێ، هێرشبەران بزاڤ کرن دەرگەهێ فیشخابوورێ بگرن دا کو سنوورێ هەرێمێ دگەل باکوور و رۆژئاڤایێ کوردستانێ داببڕن. ل بەرەیێ سحێلا، پێشمەرگەیێن کوردستانێ (زێرەڤانی، هێزێن تایبەت و فەرماندەیا دهۆکێ) د شەڕەکێ دەستەویەخە دا هێرش شکاند و زیانێن مەزن یێن گیانی و کەرەستەیی گەهاندنە هێزێن هێرشبەر، و هێلا سنوورێ هەرێمێ پاراست.
رویدانێن پایزا ٢٠١٧ێ هندەک وانەیێن دیرۆکی یێن گرنگ بوون؛ ژ وانا دیارکر کو دابەشبوونا ناڤخۆیی و بڕیارێن تاکلایەنە چەندین سالێن خەباتێ د چەند دەمژمێران دا ژدەست ددەن، لێ ل هەمان دەم دا بەرگریا پێشمەرگەی ل پردێ و سحێلا سەلماند کو ئیرادەیا بەرگریکرنێ ژ مان و قەوارەیێ نەتەوەیی دشێت مەزنترین پیلانێن سەربازی پاشڤە بزڤڕینیت و دوژمنان نەچار بکەت ژ سەنگەرێن شەڕی بچنە سەر مێزا دانوستاندنێ.
بەختیار صدقی.