بەرد لە بەردی بێتەوە دەنگی هەیە
ژیان واته دهنگ، واته ئاواز، واته ترپه و لهرین و تهواوی ئهو كۆد و سیحر و سهراسیماییانهی بوونهته ژێ و ژین و ژیان.
سروشت، دهنگ و ئاواز و ترپه و لهرین و ژێ و ژین و ژیانه، ئهگهر ههر باران به نموونه وهربگرین، پڕه له ههموو ئهو چهمكانهی باسمان كردن، ئیتر ئهوه سروشت و خوڵقێنهرییهكانی، ئهوه سروشت و جوانییهكانی، كه دهكرێ لێرهدا ههڵوهستهیهك بكهین و جوانیی سروشت بكهین به دوو جۆر جوانی: جوانیی بێدهنگ و جوانیی دهنگدار، یانژی جوانیی بینین و جوانیی بیستن، كه مهبهستی ئێمه، لێره و لهم دهلیڤهیهدا، پتر قسهكردنه له جوانیی دووهم، كه جوانیی بیستنه.
هێمنی موكریانی، ئهو شاعیره گهورهیهی دهقهكانی پڕه له جوانی، پڕه له دهنگ و ئاواز، زۆر جوان یهژی (بهرد له بهردی بێتهوه دهنگی ههیه!)، ڕاسته (هێمن) مهبهستی لهو دهنگه ناڵهی دابڕانه، لێ ناڵهكهش ههر دهنگه و دابڕانیش بهشێكه له ژیان.
لهو دهنگی (بهرد)ەوه، تا دهگاته نموونهی یهكهممان: (باران)، پڕن له ترپه، لهرین، ئاواز، دهنگ، ژێ و ژین و ژیان.
گیانلهبهرهكانی نێو سروشت ماناداریی به ژیان و به سروشت دهبهخشن، باڵندهیهك، کاتی لەشەققەی باڵ ئەدا و له چڵێکەوە بۆ چڵێكی تر هەڵئەفڕێ و لهگهڵیدا لەرینەوەی چڵ و ههڵوهرینی گهڵاکان، پڕن له جیلوه و جووڵە و جوانی، كه پهیوهستن به دهنگ و ئاواز و ژێوه، ئهوه باسی شهپۆلهكانی دەریا و ڕقی سندمكردنی كهنارهكان لهلاوه بوهستێ، كه توڕهیی دهنگ و هاواری ئاوازهكانی سروشتن، ئیتر تا قوڵتر ڕۆچین و فراوانتر ببینین، ئهوه ههر سروشته و دهبێ به دهنگ و ئاواز و ترپه و ، ئهوه ههر دهنگ و ئاواز و ترپهیشهوه دهبن به سروشتێكی خهللاقی هونهری!.
ناكرێ باسی مرۆڤ نهكهین، مهزنترین بوونهوهری عاقڵی بهرههمهێن و ئافرێنهری سەر ڕووی زەوی، كه توانی لەڕێی ڤیان و شیانی خۆیەوە، لێزانانە ههموو سروشت و (وما فیها)ی بخاتە نێو هونهرێكی ڕێكخراوتر و، کارزانانە چێژی دووهممان پێ ببەخشیت، چێژێك، كه دهگهڵ چێژیی یهكهمدا: (بینین)، ئیحساس دروست دهكات و مانایهك به ژیان دهبهخشێ، مانایهك، كه مهلهل دهكوژێ و دووبارهیی ڕهنگدار دهكات و، سبهینه دهخاته نێو چاوهڕوانییهوه، ئهو چاوهڕوانییهی، کە دهكرێ ناوی لێ بنێین چاوهڕوانیی پۆزهتیڤ، یان باشتر، كهواته ئهوه هونهری دهنگ و هونهری ئاواز و هونهری ژێكانه، ژیان باشتر دهكهن، ژیان له مهلهلهوه دهگۆڕن بۆ چێژ، ژیان له دووبارهییهوه دهگۆڕن بۆ چاوهڕوانیی پۆزهتیڤ، ئیتر هەقە لێرەدا ناوبڕێک دانێین و بڵێین: ههموو ئهوانهی ئاواز و گۆرانی، ترپه و لهرینهوه، ژێ و چڕینەکانیان حهرام كردووه، ئهوانهن كه ناتوانن بیربكهنهوه، کە ناتوانن قووڵ بن و فراوان ببینن، ئهگینا ئهوه خودای بهخشندهیه، كه بهر لهوەی مرۆڤ دروست بکات، سروشتی پڕ كردووه له دهنگ و ئاواز و، دواتر میهرەبانانە مرۆڤیشی بهم ههموو دهنگ و ئاواز و ژێیهوه خوڵقاندووه، کە ئەگەر بێت باسی خودی مرۆڤ بکەین، جەستە و پێکهاتە و ئەندامەکانی، ئەو ژی گەردوونێکە لە دەنگ و ئاواز و ترپە و لەرینە و ژێ و ژین و ژیان، هەر بە نموونە دڵی مرۆڤ و ترپەکانی، پێ و قاچ و هەنگاوەکانی، چاو و برژانگ و تروکانەکانی، هەناسە و هاوار و گریان و پێکەنین و فیغانەکانی، ئیتر مرۆڤ و هەموو ئەو گۆرانی و ئاواز و ئافراندنانەی لە بوار و بیاڤی ئاواز و گۆرانی و ستریندا کردوویەتی، هەمووی هی ئەوەنە بڵێین، خودا بەخشندەیە و مرۆڤ هی ئەوەیە لەگەڵ هونەری دەنگ و ئاوازدا بژی.
گهر به كورتیش قسهیهك لهسهر هونهری گۆرانی و میوزیكی كوردیمان بكهین، كه من خۆم زۆر شانازیی پێوه دهكهم، ههر هینده دهڵێم: كهم گهلی دنیا ههن بهقهد كورد زهنگین و سهنگین بێ لهو بواره ژیانییهدا، ههموو ئهو تهوژمه نوێیانهیش كه لهم بوارهدا ههن و دێنهپێش و ههندێكمانی جاڕس كردووه، نابێ ڕهت بكرێنهوه، بهڵكوو دهبێ گفتوگۆ بكرێن، گفتوگۆ به ئاراستهی پتر دهوڵهمهندكردنی ئهم بواره.
گۆڤاری ههردهم، وهك ههمیشه، دوومانگ جارێك تهوهرێكی گرنگ و كاریگهر دهوروژێنێ، ئهمجارهیان چاو و گوێ و هزر و زهینمان، به وشه و ورشه و واژه و وێژه و واتا و وێنه جوانهكانی گۆرانی و میوزیكی كوردی ڕۆشنتر دهبێتهوه.
___________________
ئەم وتارە لە ژمارە (١٠)ـی گۆڤاری هەردەم بڵاوکراوەتەوە.
وێنە: لەگەڵ شەهید مەهدی خۆشناوی ئازیز، لە دیدارێکدا لەگەڵ تیپی مۆسیقای نالی ـ 1999